Chứng ngủ rũ

Q Liệu việc duy trì công việc khi mắc chứng ngủ rũ có khả thi không? Tôi cảm thấy tự ti ở nơi làm việc.

A. Nhiều bệnh nhân ngủ rũ vẫn duy trì được sự nghiệp nếu được quản lý tốt. Yêu cầu được xem xét các điều kiện tại nơi làm việc, chẳng hạn như cho phép ngủ trưa 15-20 phút hoặc điều chỉnh nhiệm vụ công việc, là một chiến lược khả thi. Điều này hoàn toàn có thể nếu các triệu chứng được kiểm soát tốt.

Q Con tôi, học sinh trung học cơ sở, liên tục ngủ gật trong giờ học và bị giáo viên khiển trách. Liệu có khả năng cháu mắc chứng ngủ rũ không?

A. Tuổi vị thành niên là một trong những giai đoạn mà chứng ngủ rũ lần đầu tiên xuất hiện. Đo đa ký giấc ngủ (bao gồm cả MSLT) là cần thiết để phân biệt nó với tình trạng thiếu ngủ. Sau khi chẩn đoán được xác nhận, điều quan trọng là phải thông báo cho nhà trường về tình trạng bệnh và yêu cầu hỗ trợ.

Q Tôi bị chứng ngủ rũ, nhưng tôi cũng bị trầm cảm nặng và thiếu động lực. Chứng ngủ rũ và trầm cảm có thể xảy ra cùng nhau không?

A. Tỷ lệ mắc đồng thời chứng trầm cảm và rối loạn lo âu cao hơn ở bệnh nhân ngủ rũ so với dân số nói chung. Những hạn chế về mặt xã hội và mệt mỏi mãn tính có tác động tâm lý, và cũng có mối tương quan về mặt thần kinh sinh học. Cần có phương pháp điều trị tích hợp giải quyết cả hai tình trạng này cùng nhau.

Q Phòng khám giấc ngủ cho biết tôi bị cả chứng ngủ rũ và ngưng thở khi ngủ. Liệu có thể điều trị cả hai cùng một lúc không?

A. Khi bị ngưng thở khi ngủ, chất lượng giấc ngủ ban đêm sẽ suy giảm, dẫn đến buồn ngủ nghiêm trọng vào ban ngày. Vì điều trị bằng CPAP có thể làm giảm một phần các triệu chứng của chứng ngủ rũ, nên việc điều trị cả hai tình trạng cùng lúc sẽ hiệu quả.

Q Tôi đi làm bằng xe buýt ở quận Đông, Incheon, và thường xuyên lỡ điểm dừng vì buồn ngủ. Có phương pháp nào thực sự giúp kiểm soát tình trạng buồn ngủ ban ngày không?

A. Ngủ một giấc ngắn (ngủ trưa) dưới 20 phút vào một thời điểm cố định là hiệu quả nhất. Hãy đặt báo thức khi đang di chuyển và tập thói quen thức dậy sớm ở điểm dừng ngay trước điểm đến. Duy trì lịch trình đều đặn sẽ giảm tần suất các cơn buồn ngủ.

Q Tôi không thể ngủ được ngay cả khi cố gắng đi ngủ sớm, nhưng lại cảm thấy nặng nề suốt cả ngày. Làm thế nào để tôi có thể điều chỉnh lại nhịp điệu giấc ngủ của mình?

A. Tình trạng giấc ngủ bị gián đoạn về đêm rất phổ biến ở người mắc chứng ngủ rũ. Hãy thiết lập giờ đi ngủ và thức dậy cố định, đồng thời tạo thói quen tắt màn hình và thư giãn hai giờ trước khi ngủ. Hạn chế ngủ trưa chỉ 20 phút hoặc ít hơn và trước 3 giờ chiều có thể giúp giảm rối loạn giấc ngủ ban đêm.

Q Tôi cần lái xe, nhưng liệu người bị chứng ngủ rũ lái xe có an toàn không? Tôi rất sợ khi đột nhiên cảm thấy buồn ngủ.

A. Lái xe khi chứng ngủ rũ không được kiểm soát là vô cùng nguy hiểm. Bạn chỉ nên quyết định sau khi xác nhận với bác sĩ thần kinh rằng các triệu chứng đã được kiểm soát hoàn toàn; khi các triệu chứng được kiểm soát, việc sử dụng phương tiện giao thông công cộng hoặc có người đi cùng sẽ an toàn hơn.

Q Tôi rất lo lắng vì cảm thấy như mình sẽ ngã quỵ trong cơn mất trương lực cơ. Làm thế nào để phòng tránh té ngã?

A. Cơn mất trương lực cơ thường có triệu chứng báo trước ngắn (yếu chân, nhìn mờ), vì vậy bạn có thể ngồi xuống hoặc dựa vào vật gì đó trước đó. Tại nhà, việc bảo vệ các góc sắc nhọn và lắp đặt tay vịn ở những khu vực trơn trượt như phòng tắm có thể giảm nguy cơ té ngã.

Q Tôi được bác sĩ khoa thần kinh kê đơn thuốc chống trầm cảm ba vòng để điều trị chứng mất trương lực cơ. Liệu tôi có thể dùng chúng cùng với thuốc đông y không?

A. Vì tương tác trực tiếp giữa thuốc chống trầm cảm ba vòng và thuốc đông y khác nhau tùy thuộc vào thành phần, điều cần thiết là phải thông báo chi tiết đơn thuốc cho bác sĩ của bạn. Nói chung, các loại thuốc thuộc dòng Bojungikgitang và Chongmyungtang thường được dùng đồng thời với thuốc an thần mà không gây xung đột đáng kể, nhưng điều này cần được xác nhận trong quá trình tư vấn.

Q Tôi có phải uống thuốc suốt đời vì chứng ngủ rũ không? Đây có phải là bệnh có thể chữa khỏi không?

A. Hiện tại, y học chưa có cách nào để phục hồi hoàn toàn các tế bào thần kinh hypocretin. Tuy nhiên, nhiều bệnh nhân vẫn duy trì công việc và học tập của mình với các triệu chứng được kiểm soát tốt thông qua việc điều trị thường xuyên. Mục tiêu là kiểm soát tình trạng bệnh ở mức độ cho phép sinh hoạt hàng ngày chứ không phải là chữa khỏi hoàn toàn.

Q Chứng ngủ rũ chính xác là gì? Tôi không biết liệu đó chỉ là tình trạng quá mệt mỏi hay không.

A. Chứng ngủ rũ là một rối loạn thần kinh đặc trưng bởi tình trạng buồn ngủ ban ngày không kiểm soát được, do thiếu hụt hypocretin, một chất trong não duy trì sự tỉnh táo. Không giống như mệt mỏi thông thường, tình trạng buồn ngủ ban ngày không biến mất ngay cả khi ngủ đủ giấc, và nó có thể đi kèm với chứng mất trương lực cơ do cảm xúc.

Q Vùng nào của não bộ gặp vấn đề trong chứng ngủ rũ? Tôi cũng nghe nói rằng nó liên quan đến cơ chế tự miễn dịch.

A. Điểm mấu chốt là sự mất đi các tế bào thần kinh tiết hypocretin (orexin) ở vùng dưới đồi của thân não. Trong trường hợp ngủ rũ loại 1, người ta biết rằng hơn 90% các tế bào này bị phá hủy bởi cơ chế tự miễn dịch.

Q Có loại thực phẩm nào đặc biệt không tốt cho chứng ngủ rũ hoặc thói quen nào tôi nên tránh không? Tôi cảm thấy đặc biệt buồn ngủ sau bữa ăn.

A. Tình trạng buồn ngủ sau bữa ăn sẽ trở nên tồi tệ hơn khi lượng đường trong máu tăng đột biến rồi giảm xuống. Giảm lượng carbohydrate tinh chế, ăn quá nhiều và uống rượu, cũng như ăn nhiều bữa nhỏ trong ngày sẽ giúp ích. Mặc dù caffeine mang lại hiệu quả ngắn hạn, nhưng nó làm giảm chất lượng giấc ngủ ban đêm, dẫn đến một vòng luẩn quẩn.

Q Chứng mất trương lực cơ đột ngột (cataplexy), xảy ra khi cười hoặc phấn khích. Ngoài cảm xúc, còn có những yếu tố kích hoạt nào khác?

A. Chứng mất trương lực cơ chủ yếu được kích hoạt bởi những cảm xúc mạnh như cười, ngạc nhiên và tức giận. Nó có thể trở nên thường xuyên hơn khi ngưỡng kích thích bị hạ thấp do mệt mỏi tích lũy, căng thẳng nghiêm trọng hoặc thiếu ngủ.

Q Tôi đang điều trị chứng ngủ rũ với bác sĩ thần kinh; vậy tôi nên đến phòng khám Đông Bắc Triều Tiên bao lâu một lần? Khoảng cách khá xa vì tôi sống ở khu vực Đông Bắc Triều Tiên.

A. Trong 4 đến 6 tuần đầu, chúng tôi sẽ kiểm tra tiến triển của bạn hai tuần một lần. Khi tình trạng của bạn ổn định, thông thường chúng tôi khuyên bạn nên đến khám định kỳ hàng tháng. Vì chứng ngủ rũ là một bệnh cần được điều trị lâu dài, chúng tôi sẽ cùng bạn xác định tần suất để đảm bảo bạn có thể đến khám đều đặn mà không bị quá sức.

Q Quy trình điều trị chứng ngủ rũ tại phòng khám Đông y diễn ra như thế nào? Tôi cảm thấy bối rối vì đây là lần đầu tiên.

A. Trong lần khám ban đầu, chúng tôi đánh giá mức độ nghiêm trọng của chứng Tỳ Khí hư và Tâm Khí hư thông qua bắt mạch, sờ nắn bụng và đánh giá Tứ Trục. Sau đó, chúng tôi bắt đầu kê đơn thuốc thuộc bộ Bojungikgitang hoặc Chongmyungtang, điều chỉnh liều lượng dựa trên tiến triển sau 2 đến 4 tuần. Buổi khám sẽ nhanh hơn nếu bạn chuẩn bị trước nhật ký triệu chứng và danh sách các loại thuốc đang dùng.

Q Tôi được bác sĩ thần kinh chẩn đoán mắc chứng ngủ rũ và kê đơn thuốc modafinil. Liệu phương pháp điều trị bằng y học cổ truyền Hàn Quốc có hiệu quả không?

A. Thay vì thay thế các chất kích thích, các phương pháp điều trị bằng thảo dược có thể được sử dụng kết hợp với chúng để tăng cường tác dụng và giảm gánh nặng tác dụng phụ bằng cách củng cố Tỳ Khí và Tâm Khí, vốn là nguyên nhân gốc rễ gây buồn ngủ.

Q Uống thuốc thảo dược có làm cho tình trạng buồn ngủ nặng thêm không? Tôi nghe nói nó có chứa các thành phần an thần.

A. Bộ bài thuốc Bojungikgitang và Chongmyungtang không phải là những bài thuốc nhằm mục đích an thần hoặc gây ngủ. Thay vào đó, chúng tập trung vào việc tăng cường sự tỉnh táo ban ngày bằng cách tác động để tăng cường Khí Tỳ và làm đầu óc minh mẫn.